Nhật Bản tiêu thụ gần 40% cá thu Na Uy, Việt Nam trở thành trung tâm chế biến trung chuyển lớn nhất

Nhật Bản vẫn là thị trường tiêu thụ cuối cùng quan trọng nhất đối với cá thu Na Uy. Năm 2025, khoảng 80.000 tấn cá thu Na Uy quy đổi nguyên con đã cuối cùng vào thị trường Nhật Bản, chiếm gần 40% tổng lượng cá thu Na Uy xuất khẩu. Quy mô này vượt Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) và Thái Lan, tiếp tục củng cố vị thế trung tâm của Nhật Bản trong hệ thống xuất khẩu cá thu Na Uy.

Hội đồng Thủy sản Na Uy công bố tại hội thảo thủy sản Na Uy - Nhật Bản tổ chức ở Tokyo rằng năm 2025 Na Uy xuất khẩu trực tiếp sang Nhật Bản khoảng 27.000 tấn cá thu, nhưng lượng cá thu Na Uy cuối cùng vào thị trường Nhật Bản cao hơn nhiều so với con số này. Các địa điểm chế biến như Việt Nam, Trung Quốc, Thái Lan và Indonesia đảm nhận ngày càng nhiều nhiệm vụ phân cắt và tái chế biến phục vụ thị trường Nhật Bản, làm thay đổi cấu trúc thương mại vận chuyển trực tiếp truyền thống.

Việt Nam đã trở thành địa điểm trung chuyển chế biến lớn nhất đối với cá thu Na Uy vào thị trường Nhật Bản. Năm 2025, Na Uy xuất khẩu 31.100 tấn cá thu sang Việt Nam, vượt 27.000 tấn xuất khẩu trực tiếp sang Nhật Bản. Hội đồng Thủy sản Na Uy tính toán rằng khoảng 28.600 tấn trong số đó là sản phẩm chế biến tại Việt Nam cuối cùng quay trở lại Nhật Bản. Trung Quốc cũng cung cấp khoảng 14.900 tấn cho Nhật Bản thông qua mô hình tương tự, trong đó lượng nguyên liệu từ Na Uy là 18.600 tấn. Thái Lan và Indonesia tham gia với quy mô nhỏ hơn, nhưng cũng giữ vị trí nhất định trong chuỗi chế biến cá thu Nhật Bản.

Tính theo điểm đến chế biến, trong lượng cá thu Na Uy chế biến phục vụ thị trường Nhật Bản năm 2025, Việt Nam chiếm 40%, Nhật Bản bản địa chiếm 33%, Trung Quốc chiếm 23%. Điều này cho thấy tiêu dùng Nhật Bản vẫn là trung tâm nhu cầu cuối cùng, nhưng khâu sản xuất đang chuyển dịch sang các nước châu Á có lao động và năng lực chế biến. Đối với các nhà xuất khẩu Na Uy, Việt Nam không còn chỉ là thị trường bán hàng thông thường, mà là một mắt xích chế biến quan trọng kết nối các kênh bán lẻ Nhật Bản.

Mức độ phụ thuộc của Nhật Bản vào cá thu Đại Tây Dương nhập khẩu đang ngày càng sâu. Năm 2025, tổng nguồn cung cá thu Nhật Bản giảm xuống còn khoảng 230.000 tấn, thấp hơn gần 300.000 tấn của năm 2021. Sau khi sản lượng đánh bắt nội địa Nhật Bản giảm rõ rệt, cá thu Đại Tây Dương nhập khẩu đã lấp đầy khoảng trống nguồn cung. Cá Na Uy chiếm khoảng một nửa tổng nguồn cung cá thu Nhật Bản, cá nội địa chiếm 36%, các nguồn Đại Tây Dương khác chiếm 14%.

Cơ cấu nhu cầu của Nhật Bản cũng đang thay đổi. Khoảng 85% doanh số cá thu Na Uy trên thị trường Nhật Bản đến từ kênh bán lẻ, nhà hàng và suất ăn tập thể chiếm khoảng 15%. Cá thu muối chiếm khoảng 70% thị trường bán lẻ, vẫn là mặt hàng lớn nhất, nhưng thị phần sản phẩm rút xương đang tăng nhanh. Mười năm trước, sản phẩm rút xương chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong cá thu muối; đến năm 2026, dự kiến sẽ đạt khoảng 40%.

Sự tăng trưởng của sản phẩm rút xương trực tiếp thúc đẩy việc chuyển dịch địa điểm chế biến. Việc rút xương và phân cắt vẫn phụ thuộc vào nhiều lao động thủ công, các nhà bán lẻ mong muốn hơn có được sản phẩm dễ nấu, quy cách ổn định, có thể trưng bày trực tiếp. Các nhà máy chế biến Việt Nam có lợi thế về lao động, năng lực chế biến và phụ trợ xuất khẩu, khiến ngày càng nhiều cá thu Na Uy trước tiên vào Việt Nam chế biến, rồi quay trở lại thị trường Nhật Bản dưới dạng thành phẩm hướng tới bán lẻ.

Thị trường Hàn Quốc đi theo một con đường khác. Khảo sát của Hội đồng Thủy sản Na Uy tại Seoul cho thấy khoảng 90% tiêu dùng cá thu của Hàn Quốc diễn ra trong bối cảnh gia đình, thương mại điện tử chiếm khoảng 30% mua sắm gia đình, cao hơn rõ rệt so với Nhật Bản. Cá thu Na Uy bán tại Hàn Quốc có hình thức đa dạng hơn, bao gồm phi lê đông lạnh, sản phẩm phân cắt và các sản phẩm chế biến khác. Nhu cầu Nhật Bản tập trung vào sản phẩm cá thu muối rút xương, trong khi Hàn Quốc phụ thuộc nhiều hơn vào bán hàng trực tuyến và bao bì đa dạng.

Nguồn cung thu hẹp và giá tăng đang định hình lại chuỗi thương mại. Hạn ngạch cá thu Na Uy giảm từ 282.000 tấn năm 2022 xuống 138.000 tấn năm 2026, mức giảm vượt 50%. Dữ liệu của Hội đồng Thủy sản Na Uy cho thấy tổng lượng xuất khẩu cùng kỳ giảm 47%. Giá xuất khẩu FOB cá thu Na Uy dưới 600 gram đã tăng từ khoảng 2,00—2,20 USD/kg vào đầu năm 2023 lên trên 5,00 USD/kg vào năm 2025, và tiếp tục duy trì ở mức cao.

Cạnh tranh đối với cá thu Na Uy tại Nhật Bản vẫn gay gắt. Năm 2025, trong cá thu Đại Tây Dương nhập khẩu của Nhật Bản, Na Uy cung cấp khoảng 71%, Anh chiếm 18%, Ireland và Iceland chiếm tỷ lệ nhỏ hơn. Sau khi hạn ngạch giảm, các nhà nhập khẩu Nhật Bản cần tranh giành nguồn cung ổn định từ lượng nguyên liệu ít hơn, các địa điểm chế biến như Việt Nam, Trung Quốc cũng phải đối mặt với áp lực chi phí do giá nguyên liệu cao.

Cơ cấu thuế quan đang ảnh hưởng đến quyết định chế biến. Năm 2026, cá thu nguyên con đông lạnh Na Uy vào Nhật Bản phải chịu thuế 7%, thuế suất phi lê đông lạnh là 10%. Các sản phẩm cùng loại của Anh và EU được hưởng thuế quan thấp hơn, phi lê miễn thuế cũng dễ dàng vào thị trường Nhật Bản hơn. Chế biến tại Việt Nam lại có lợi thế bổ sung: Hội đồng Thủy sản Na Uy tính toán rằng cá thu xuất xứ Na Uy sau khi chế biến tại Việt Nam vào Nhật Bản có thể được miễn thuế, trong khi sau khi chế biến tại Trung Quốc vào Nhật Bản phải chịu thuế 10%.

Nhật Bản vẫn là thị trường tiêu thụ cuối cùng lớn nhất của cá thu Na Uy, nhưng chuỗi thương mại đã thay đổi. Hạn ngạch giảm đẩy giá nguyên liệu lên cao, sản phẩm rút xương mở rộng kéo theo chuyển dịch chế biến ra nước ngoài, Việt Nam nhờ năng lực chế biến và lợi thế thuế quan trở thành địa điểm trung chuyển lớn nhất, hoạt động chế biến tại Trung Quốc thì phải đối mặt với thuế suất cao hơn và áp lực cạnh tranh do nâng cấp sản phẩm bán lẻ Nhật Bản mang lại.

Tuyên bố

Hình ảnh, bài viết được tổng hợp từ mạng

Nếu cần đăng lại xin ghi rõ nguồn, nếu không sẽ bị truy cứu theo hành vi xâm phạm

Nếu có vấn đề bản quyền xin liên hệ ban biên tập để xóa

Ủy quyền đăng lại | Tin tức nóng, gửi bài | Hợp tác kinh doanh