Hai tổ chức thủy sản Tây Ban Nha chỉ trích tầm nhìn nghề cá 2040 của EU thiếu biện pháp cụ thể, cảnh báo đội tàu đánh cá xa bờ giảm 41,45%

Tin từ Vigo — Hai tổ chức chính của tổ hợp khai thác và chế biến thủy sản có trụ sở tại Vigo, Tây Ban Nha, gồm Hiệp hội Quốc gia các nhà sản xuất đồ hộp và cá, hải sản chế biến (ANFACO-CYTMA) và Hợp tác xã các chủ tàu cá cảng Vigo (ARVI), đã bày tỏ quan ngại nghiêm trọng và chỉ trích gay gắt sau khi Ủy ban châu Âu công bố chiến lược tầm nhìn 2040 về thủy sản và nuôi trồng thủy sản. Hai tổ chức, lần lượt đại diện cho khâu khai thác và khâu chế biến công nghiệp, đều cho rằng lộ trình do Ủy viên Thủy sản và Đại dương EU Costas Kadis đề xuất đã trì hoãn các quyết định then chốt, thiếu tham vọng và các biện pháp khả thi cần thiết để bảo đảm chủ quyền lương thực và khả năng sinh lời thương mại của châu Âu.

Đánh giá của ARVI thẳng thắn: Ủy ban châu Âu thể hiện một sự “mù quáng” đe dọa trực tiếp đến việc hy sinh hoạt động khai thác của châu Âu. Hợp tác xã chủ tàu này cho rằng, sau hơn hai năm tham vấn các bên liên quan và việc đại diện ngành nhiều lần lập luận về tính cấp thiết của cải cách Chính sách Thủy sản chung (CFP), Brussels đã chọn giữ nguyên khung pháp lý cơ sở năm 2013, trong khi trì hoãn các cải cách cơ cấu cần thiết đến một tương lai xa. ARVI chỉ ra rằng Brussels hình dung đến trước năm 2040 sẽ xây dựng một đội tàu hiện đại, có sức cạnh tranh, sinh lời và giảm phát thải, nhưng vẫn tiếp tục phớt lờ gánh nặng pháp lý và kinh tế trước mắt buộc tàu phải rời khỏi hoạt động. Các vấn đề cơ cấu cấp bách vẫn chưa được giải quyết, bao gồm việc thực thi cứng nhắc nghĩa vụ đưa sản phẩm lên bờ và giới hạn năng lực khai thác hạn chế cản trở việc đổi mới tàu cũ.

Để minh họa quy mô của cuộc khủng hoảng, ARVI dẫn một phân tích đội tàu gần đây của tổ chức sản xuất Vigo: trong giai đoạn 2010-2025, tổng cộng 228 tàu đã biến mất, tương đương mức giảm 41,45% của đội tàu biển khơi và xa bờ Tây Ban Nha. Sự thu hẹp này tương ứng với giá trị năng lực sản xuất hằng năm bị mất là 809 triệu euro (874 triệu USD), và liên quan đến khoảng 4.950 việc làm trực tiếp toàn thời gian. Hiệp hội chủ tàu này do đó kêu gọi Nghị viện châu Âu điều chỉnh định hướng chính sách do Ủy ban châu Âu đặt ra.

Về phía ANFACO-CYTMA, hiệp hội bày tỏ quan ngại có dè dặt, đồng thời hoan nghênh việc Ủy ban châu Âu chính thức thừa nhận rằng hơn 60% tổng lượng hải sản tiêu thụ trong EU đến từ các nước thứ ba. Thực tế này đặt an ninh nguồn cung nguyên liệu, tính đa dạng và khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng vào vị trí trung tâm của quy hoạch chiến lược châu Âu. Tuy nhiên, hiệp hội chế biến chỉ trích lộ trình thiếu các biện pháp thực thi cụ thể, và cũng không chỉ định rõ ràng ngành chế biến hải sản là trụ cột then chốt của an ninh lương thực châu lục.

Hiệp hội công nghiệp nhấn mạnh rằng, nếu không có cơ chế tài chính chuyên biệt trong khuôn khổ tài chính đa niên sắp tới, các mục tiêu giảm phát thải, hiện đại hóa nhà máy, chuyển đổi số và chuyển giao thế hệ sẽ không thể đạt được. Về chính sách thương mại, ANFACO-CYTMA nhấn mạnh rằng việc đàm phán và hiện đại hóa các hiệp định thương mại quốc tế phải bảo đảm tính tương hỗ thực sự (sân chơi bình đẳng), các cơ chế bảo vệ mạnh mẽ, và việc thúc đẩy quốc tế bắt buộc đối với nền tảng CATCH nhằm loại bỏ khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không được quản lý (IUU). Ngoài ra, hiệp hội bày tỏ thận trọng đối với các đề xuất về truy xuất nguồn gốc số bắt buộc đối với sản phẩm chế biến hoặc gắn điều kiện bền vững với cơ chế hạn ngạch thuế quan tự trị (ATQ), lưu ý rằng ATQ vẫn là huyết mạch quan trọng đối với việc tiếp cận nguyên liệu và khả năng sinh lời của chế biến công nghiệp trên toàn châu Âu.

Tổng thư ký ANFACO-CYTMA, Roberto Alonso, trình bày lập trường của ngành: “Tầm nhìn 2040 đã nhận diện đúng một số thách thức lớn của ngành, bao gồm phụ thuộc bên ngoài, an ninh cung ứng lương thực, đổi mới công nghệ, chuyển đổi năng lượng và cạnh tranh toàn cầu. Tuy nhiên, những chẩn đoán này giờ đây phải được chuyển hóa thành các biện pháp cụ thể, khả thi. Châu Âu phải tăng cường sức cạnh tranh của toàn bộ chuỗi giá trị hải sản, giữ vững một ngành chế biến mạnh, thúc đẩy đổi mới xanh, và bảo đảm các nhà vận hành châu Âu được hưởng một sân chơi bình đẳng thực sự.”