An Giang khởi động chuyển đổi nuôi trồng thủy sản biển theo hướng công nghiệp hóa, mục tiêu sản lượng 250.000 tấn vào năm 2030

An Giang, tỉnh thuộc đồng bằng sông Cửu Long của Việt Nam, ngày 30 tháng 10 năm 2026 đã công bố lộ trình chiến lược hiện đại hóa nuôi trồng thủy sản biển, dự kiến dựa trên vùng biển rộng hơn 63.200 km², hơn 200 km đường bờ biển và quần đảo gồm hơn 140 đảo, chuyển đổi phương thức nuôi truyền thống phân tán thành mô hình công nghiệp hóa công nghệ cao có khả năng thích ứng khí hậu mạnh mẽ, đồng thời hội nhập sâu vào phát triển kinh tế - xã hội khu vực.

Dữ liệu sản xuất giai đoạn 2021-2026 cho thấy sự mở rộng liên tục: sản lượng thu hoạch tăng từ 69.269 tấn năm 2021 lên mức dự kiến 133.000 tấn vào cuối năm 2026, tốc độ tăng trưởng bình quân hằng năm là 13,9%. Tổng giá trị sản xuất lũy kế trong giai đoạn này dự kiến đạt 2,7 nghìn tỷ đồng Việt Nam (khoảng 106,3 triệu USD).

Khung vận hành hiện tại kết hợp nuôi lồng biển gần đảo với nuôi nhuyễn thể và động vật có vỏ trên bãi triều. Số lồng nuôi biển toàn tỉnh tăng lên 6.115 chiếc vào năm 2026, hằng năm cung cấp khoảng 7.000 tấn cá biển thương phẩm giá trị cao, bao gồm cá mú lai (Epinepholus lanceolatus x Epinephelus fuscoguttatus), cá hồng và cá ngừ vây vàng, đều được nuôi theo tiêu chuẩn chứng nhận VietGAP. Đồng thời, toàn tỉnh đã thử nghiệm thành công 117 lồng tròn làm bằng nhựa polyethylene mật độ cao (HDPE), có thể chống chịu bão mạnh và sóng lớn. Diện tích nuôi nhuyễn thể và động vật hai mảnh vỏ đạt 24.950 ha, sản lượng dự kiến 113.156 tấn; ngoài ra, tại vùng biển 300 ha ở đảo Phú Quốc đang triển khai nuôi trai ngọc, sản lượng hằng năm 350.000 viên ngọc, gắn trực tiếp với tuyến du lịch sinh thái.

Ở cấp quản lý và thể chế, cơ quan chuyên môn cấp tỉnh đã cấp mã nhận diện chính thức cho 382 cơ sở thương mại và cung cấp đào tạo kỹ thuật cho hơn 2.670 hộ nuôi và kỹ thuật viên. Ngoài ra, đã phê duyệt giấy phép đầu tư cho 5 công ty nuôi trồng thủy sản biển công nghệ cao với tổng diện tích 2.908 ha, tổng vốn đầu tư dự kiến 11,16 nghìn tỷ đồng Việt Nam (khoảng 43,9 triệu USD). Một cột mốc vận hành then chốt là việc chính thức giao 420 ha vùng biển trong đặc khu kinh tế Kiên Hải cho Ausris Vietnam Fisheries Co., Ltd., dự án có công suất thiết kế 30.000 tấn/năm, vốn đầu tư 400 tỷ đồng Việt Nam (khoảng 15,7 triệu USD); đây là lần giao vùng biển mở đầu tiên của cả nước theo Luật Thủy sản năm 2017. Trong chu kỳ 2026-2030, danh mục đầu tư chính thức còn bao gồm 8 dự án ưu tiên bổ sung, liên quan đến 2.480 ha vùng biển, cần vốn 1,73 nghìn tỷ đồng Việt Nam (khoảng 68,1 triệu USD).

Bất chấp những tiến bộ về thống kê, ngành này vẫn đối mặt với các nút thắt cơ cấu: lồng gỗ thô sơ chiếm ưu thế, tiếp tục phụ thuộc vào cá tạp giá trị thấp làm thức ăn khiến môi trường biển đáy bị suy thoái, chi phí con giống và thức ăn công nghiệp tăng, cùng chuỗi lạnh, truy xuất nguồn gốc và logistics chế biến phân tán. Tại hội nghị khoa học tổ chức ở Rạch Giá, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Hà Văn Mừng nhấn mạnh rằng tăng trưởng sẽ không chỉ được đo bằng diện tích hay trọng tải, mà ưu tiên sức chịu tải sinh thái, tính toàn vẹn cơ cấu và sự cùng tồn tại cân bằng giữa ngư dân ven biển với tài nguyên biển — đây là tiền đề then chốt để gỡ thẻ vàng của Liên minh châu Âu về khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không được quản lý (IUU).

Hướng tới các giải pháp kỹ thuật này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Nuôi trồng Thủy sản Biển Việt Nam, chủ trương mô hình “làng nuôi trồng thủy sản biển hiện đại”, trong đó doanh nghiệp neo trụ tài trợ hạ tầng ngoài khơi cốt lõi, đầu tư công nghệ và kênh chế biến, cho thuê các mô-đun nuôi tiêu chuẩn hóa cho hợp tác xã thủ công dưới chế độ an toàn sinh học và chất lượng nghiêm ngặt. Trong khi đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Chu Hải, nhà khoa học biển, nhấn mạnh sự cần thiết phải gắn quy hoạch không gian biển với du lịch và đa dạng hóa các loài thương phẩm, đề xuất mở rộng quy mô nuôi tôm hùm, thu hoạch nhím biển (Tripneustes gratilla), cua xanh Hàm Ninh, mực An Thới và hải sâm một cách có hệ thống.