Việt Nam và bốn nước EFTA ký hiệp định thương mại tự do tại Hà Nội ngày 18/10, cá hồi Na Uy sẽ được miễn thuế ngay lập tức

Việt Nam và bốn quốc gia thành viên Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu (EFTA) — Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ — đã chính thức ký Hiệp định thương mại tự do tại Hà Nội, Việt Nam ngày 18/10. Trước đó hai bên đã đạt được thỏa thuận về các điều khoản vào đầu năm nay. Lễ ký được tổ chức dưới sự chứng kiến của Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm, Tổng thống Liên bang Thụy Sĩ Guy Parmelin và Thủ tướng Liechtenstein Brigitte Haas.

Theo Bộ Công Thương Việt Nam, hiệp định bao gồm các lĩnh vực thương mại hàng hóa và dịch vụ, đầu tư, sở hữu trí tuệ, giải quyết tranh chấp và phát triển bền vững.

Về các thỏa thuận thuế quan, Bộ Ngoại giao Na Uy cho biết sau khi hiệp định có hiệu lực, khoảng một nửa kim ngạch xuất khẩu của Na Uy sang Việt Nam sẽ được hưởng thuế suất bằng không, và trong vòng bảy năm tỷ lệ này sẽ vượt 98%. Việt Nam hiện áp mức thuế nhập khẩu tối đa 15% đối với cá hồi và cá thu Na Uy; theo hiệp định, cá hồi sẽ được hưởng quyền tiếp cận miễn thuế ngay sau khi hiệp định thương mại tự do có hiệu lực, còn thuế cá thu sẽ được xóa bỏ trong vòng ba năm.

Bộ trưởng Bộ Thủy sản và Chính sách Đại dương Na Uy Marianne Sivertsen Næss cho biết hiệp định sẽ giúp các nhà xuất khẩu thủy sản Na Uy có vị thế cạnh tranh bình đẳng hơn với các đối thủ và hỗ trợ xuất khẩu tăng trưởng hơn nữa. Hội đồng Thủy sản Na Uy (NSC) cũng hoan nghênh hiệp định, đồng thời đề cập đến các lợi ích như xuất khẩu cá hồi miễn thuế, đơn giản hóa thủ tục thông quan và tăng cường hợp tác giữa cơ quan quản lý hai nước.

Dữ liệu của Hội đồng Thủy sản Na Uy cho thấy năm 2025 tổng kim ngạch xuất khẩu của Na Uy sang Việt Nam đạt 6,2 tỷ NOK (khoảng 660,2 triệu USD, 588,8 triệu EUR), trong đó thủy sản chiếm hơn một nửa, đạt 66.000 tấn, trị giá 3,2 tỷ NOK (khoảng 340,7 triệu USD, 303,9 triệu EUR). Cá hồi là mặt hàng lớn nhất với sản lượng xuất khẩu 21.300 tấn, trong đó cá hồi tươi đạt 7.900 tấn, tăng 40% so với cùng kỳ.

Thương mại theo chiều ngược lại lại ghi nhận sự sụt giảm. Dữ liệu mới nhất của Hải quan Việt Nam cho thấy trong chín tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang Thụy Sĩ giảm 12,8% xuống 24,3 triệu USD (khoảng 21,7 triệu EUR), kim ngạch xuất khẩu sang Na Uy giảm 4,7% xuống 11,62 triệu USD (khoảng 10,4 triệu EUR).

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết hiệp định được kỳ vọng sẽ nâng cao các con số trên, giúp các nhà xuất khẩu Việt Nam khai thác các thị trường có giá trị cao hơn, đặc biệt là các sản phẩm thủy sản như tôm chế biến, cá tra, cá ngừ. Tuy nhiên, hiệp hội cũng lưu ý các nhà xuất khẩu cần đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và tính bền vững, cũng như quy tắc xuất xứ theo từng sản phẩm cụ thể, mới có thể hưởng ưu đãi thuế quan. Hiệp hội cũng cảnh báo việc thủy sản Na Uy và Iceland được tiếp cận thị trường tốt hơn có thể làm gia tăng cạnh tranh trong phân khúc thủy sản cao cấp, kênh nhà hàng, khách sạn và bán lẻ hiện đại của Việt Nam.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Việt Nam Lê Mạnh Hùng cho biết Chính phủ sẽ thúc đẩy các thủ tục phê chuẩn và triển khai, đồng thời kêu gọi các nước thành viên EFTA hoàn tất quy trình phê duyệt của mình, với mục tiêu đưa hiệp định có hiệu lực vào đầu năm 2027.

Trong bối cảnh hiệp định được ký kết, xuất khẩu tôm nước ấm của Việt Nam sang Trung Quốc vẫn đang diễn ra. Thống kê xuất nhập khẩu tháng 8/2026 của Tổng cục Hải quan cho thấy trong tháng này nhập khẩu tôm nước ấm từ Việt Nam (nhóm tôm, theo mã phân loại hàng hóa hải quan HS 0306.17) đạt 1.023,463 tấn, trị giá 8.055.485,0 USD, giá bình quân 7.870,81 USD/tấn; cùng một thống kê còn có ghi nhận khác cho thấy kim ngạch nhập khẩu 6.418.131,0 USD, giá bình quân 7.719,52 USD/tấn, hai con số giá bình quân này không nhất quán.